"Ontslag op staande voet behoort vanwege de diep ingrijpende financiële consequenties ultimum remedium te zijn."

De handel in bitcoins – een cryptovaluta - is de laatste tijd weer opvallend veel in het nieuws geweest. Je kunt dit globale betaalmiddel bemachtigen door het simpelweg te kopen, maar een andere manier bestaat uit het zogenaamde ‘minen’ (delven) van bitcoins. Om het netwerk achter de bitcoin (of een andere cryptomunt) draaiende te houden, werken er over de hele wereld computers samen om alle transacties te verwerken en zware berekeningen uit te voeren. Dit kost veel elektriciteit. In ruil voor het werk en de investering (in dure computers, maar met name energie) krijgen ‘miners’ een stukje bitcoin.

In deze zaak was de werknemer ook een zogenaamde miner van bitcoins. Wat speelde er hier precies?

De werknemer is sinds 1 juli 2011 voor onbepaalde tijd in dienst van werkgeefster. De directie bestaat uit de heer A en mevrouw B. In het personeelshandboek van werkgeefster is onder meer een nevenwerkzaamhedenbeding opgenomen. De werknemer houdt zich in zijn privétijd bezig met het minen van bitcoins en heeft daarvoor thuis enkele ‘bitcoinmachines’ staan. Op een gegeven moment heeft de werknemer echter ook een bitcoinmachine geïnstalleerd in een serverkast in de vestiging van werkgeefster. Het minen van de bitcoins vond plaats via het wifi-netwerk van werkgeefster. Van dit netwerk konden medewerkers gebruik maken voor privégebruik.

Bij mevrouw B is tijdens een bedrijfsetentje op 21 september 2017 het vermoeden ontstaan dat de werknemer zich mogelijk ook op het werk bezighield met het minen van bitcoins. Op 26 september 2017 heeft zij de door de werknemer geïnstalleerde bitcoinmachine in de serverruimte ontdekt. Naar aanleiding hiervan heeft mevrouw B de werknemer op 27 september op non-actief gesteld. Mevrouw B heeft met de werknemer gesproken over haar ontdekking en op 28 september 2017 is de werknemer op staande voet ontslagen, hetgeen per brief is bevestigd. De werknemer heeft de kantonrechter vervolgens verzocht om onder meer toekenning van een transitievergoeding, gefixeerde schadevergoeding en een billijke vergoeding.

Dringende reden?

De vraag die in deze zaak speelt is of het zonder toestemming en heimelijk plaatsen van een bitcoinmachine door de werknemer een dringende reden voor ontslag op staande voet oplevert. De werkgeefster heeft aan het ontslag ten grondslag gelegd dat de werknemer in strijd heeft gehandeld met de voorschriften in het personeelshandboek en het protocol inzake internetgebruik. Als ontslaggrond heeft de werkgeefster aangevoerd dat de werknemer het bedrijf heeft blootgesteld aan gevaren van buitenaf, zoals bijvoorbeeld een virus, hacken en gijzeling. Daarnaast stelt de werkgeefster dat de werknemer zich schuldig heeft gemaakt aan diefstal, omdat met het gebruik van een bitcoinmachine veel energieverbruik gepaard gaat.

De kantonrechter is van oordeel dat deze gronden alleen niet tot een ontslag op staande voet leiden. Volgens de kantonrechter ligt het zwaartepunt in deze zaak in het gebrek aan vertrouwen dat de werkgeefster heeft gekregen in de werknemer naar aanleiding van dit incident. De kantonrechter is het met de werkgeefster eens dat de werknemer had moeten aanvoelen dat hij met dit gedrag een grens heeft overschreden, met name nu dit heimelijk is gegaan. Wat in deze zaak echter zwaar wordt meegewogen is dat de betreffende werknemer nooit eerder dergelijk gedrag heeft getoond. Ook is niet gebleken dat zijn werkzaamheden er onder hebben geleden. De kantonrechter is daarom van oordeel dat deze gemaakte fout hem niet zodanig zwaar moet worden aangerekend dat het - gelet op alle omstandigheden van het geval - als een dringende reden kwalificeert. Een ontslag op staande voet behoort vanwege de diep ingrijpende financiële consequenties ultimum remedium te zijn. Volgens de kantonrechter was de aard en de ernst van het gedrag van werknemer niet zodanig dat - mede gelet op de manier waarop de werknemer het dienstverband jarenlang naar tevredenheid heeft vervuld - de sanctie van ontslag op staande voet gerechtvaardigd was.

Vergoedingen?

De kantonrechter oordeelt dat de werknemer verwijtbaar heeft gehandeld, maar in dit geval zijn de gedragingen onvoldoende om uit te gaan van ernstige verwijtbaarheid. Om deze reden wordt de transitievergoeding toegewezen. Ook de gefixeerde schadevergoeding wegens het niet in acht nemen van de opzegtermijn wordt toegewezen. Volgens de kantonrechter is de werkgeefster verantwoordelijk voor het feit dat de werknemer plotsklaps zonder werk en zonder inkomen is komen te zitten, maar de werknemer heeft op zijn beurt “flink verwijtbaar” gehandeld. De kantonrechter ziet daarom aanleiding om in dit geval de billijke vergoeding op nihil te bepalen.

Conclusie

Deze uitspraak laat maar weer eens zien dat niet te gemakkelijk gedacht moet worden over het ontslag op staande voet. Het is een ingrijpend middel. Reden waarom een rechter zeer zorgvuldig zal afwegen of het ontslag op staande voet terecht gegeven is.

Het stiekem minen van bitcoins onder werktijd met middelen van de werkgever is volgens deze rechter verwijtbaar, maar leverde geen reden voor ontslag op staande voet op. Of dit een terechte uitkomst is, daar kan over worden getwist. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat deze vorm van ontslag veel (financiële) risico’s met zich kan meebrengen.

Het is overigens niet zo dat door deze uitspraak werknemers nu zomaar in de tijd van de baas bitcoins kunnen gaan minen. Het is werkgevers echter wel aan te raden om de interne regels en protocollen aan te passen en up-to-date te houden, zodat er een duidelijk kenbaar beleid is dat het minen van bitcoins verbiedt. Daarnaast blijft natuurlijk het aanvliegen van de juiste ontslagroute van groot belang. Dat had de werkgeefster in dit geval mogelijk veel geld kunnen besparen.

Mocht u als werkgever willen overgaan tot een ontslag op staande voet, dan is het verstandig om u hier vooraf over te laten adviseren!

Meer weten over cryptovaluta, lees dan de blog van mr. Mieke Verhoeff.  Neem voor arbeidsrechtelijke vragen gerust contact op met mr. Matthijs Hoekstra of met mr. Jelle van Roeyen.

< Naar overzicht