"Wat is acceptabel?"

Drempels bij nadeelcompensatie

Bij verzoeken om nadeelcompensatie komt de schade die tot het ‘normaal maatschappelijk (ondernemers)risico’ behoort niet voor vergoeding in aanmerking. Overheden hanteren vaak een omzetdrempel waarmee de ondergrens van het normaal maatschappelijk risico wordt bepaald. De afgelopen maanden zijn er meerdere interessante uitspraken gedaan over toepassing van dergelijke omzetdrempels. Een aantal daarvan laten wij in dit artikel de revue passeren.

Hoogte van een omzetdrempel

Als er geen buitengewone aspecten aan de orde zijn die maken dat toepassing van een omzetdrempel achterwege moet blijven, zoals onverwachte of zeer langdurige onbereikbaarheid (Vgl. ABRvS 5 juni 2013, Hollandse Brug), komt de vraag aan de orde of de toe te passen omzetdrempel acceptabel is.

Sinds de Wouwse Tol en Hollandse Brug, weten we dat in de praktijk veelvuldig toegepaste omzetdrempels van 8% of zelfs 15% niet zonder meer, d.w.z. zonder te motiveren waarom toepassing daarvan voor de ondernemer in kwestie niet onredelijk uitpakt, toegepast mogen worden. Uitgangspunt blijft dat “naarmate een bestuursorgaan een hoger percentage als normaal ondernemersrisico als ondergrens hanteert (…) er zwaardere eisen aan de motivering worden gesteld”. Bij deze motivering van de aanvaardbaarheid van de toegepaste omzetdrempel zal onder omstandigheden aandacht moeten zijn voor de aard van de onderneming en de daarmee verband houdende kostenstructuur.

Betekent dit nu dat een overheid altijd op voorhand onderzoek moet doen naar de aanvaardbaarheid van de omzetdrempel?

Dat lijkt niet het geval te zijn. Uit een uitspraak van 15 juni 2016 (AH Cassandraplein) blijkt dat eventuele differentiatie in de te hanteren omzetdrempel alleen aan de orde komt indien de eisende partij erin slaagt aannemelijk te maken dat toepassing van de omzetdrempel voor het (type) onderneming in kwestie tot onevenredige gevolgen leidt (r.o. 10.2). Het is eerst aan de ondernemer om dat aannemelijk te maken (vgl. ABRvS 30 juli 2014, Audio Design). Slaagt hij daarin, dan is de overheid aan zet.

Geldt de drempel voor het gehele concern of per filiaal?

Op 12 oktober 2016 heeft de Afdeling zich (wederom) uitgelaten over de vraag of een omzetdrempel bij ondernemers met meerdere filialen nu moet worden toegepast op de gehele onderneming (concernniveau) of per filiaal.

Er was in deze kwestie sprake van een tankstation dat gedurende een bepaalde periode onbereikbaar was als gevolg van wegwerkzaamheden c.q. een gewijzigd tracé. In verband daarmee verzocht de exploitant, Pompeneiland B.V., die meerdere tankstations exploiteerde, bij GS om nadeelcompensatie. GS kenden in eerste instantie een schadevergoeding toe met toepassing van een aftrek van 2% van de totale omzet van de Pompeneiland B.V. In beroep tegen het ongegrond verklaarde bezwaar van Pompeneiland B.V. oordeelde de rechtbank dat GS niet inzichtelijk hadden gemaakt waarom de 2%-omzetdrempel moest worden toegepast op de totale brutowinst van Pompeneiland B.V. en niet slechts op de vestiging Postelse Hoek.

In hoger beroep voerden GS aan dat de vestiging Postelse Hoek geen juridisch, economisch en organisatorisch zelfstandige entiteit is. Om die reden diende de beoordeling van de omvang van het normaal maatschappelijk risico te geschieden op het niveau van het moederbedrijf en niet op het niveau van het filiaalbedrijf (AbRvS 13 maart 2013).

De Afdeling gaf GS gelijk met de overweging dat uit voornoemde uitspraak van 13 maart 2013 blijkt dat de omzet of de brutowinst op concernniveau moet worden genomen in plaats van op filiaalniveau. De Afdeling ziet in dit geval geen aanleiding anders te oordelen. In dit verband maakt het volgens de Afdeling geen verschil of die juridische eenheid een landelijk opererende keten is, zoals in het geval dat heeft geleid tot de uitspraak van 3 juli 2013, of een regionaal bedrijf zoals Pompeneiland BV. Het is dus Pompeneiland BV die als juridische eenheid de schade moet dragen en daarom dient het normaal maatschappelijk risico aan die juridische eenheid gerelateerd te worden.

Meer weten over overheidsaansprakelijkheid (o.a. schadevergoeding en nadeelcompensatie) neemt u dan gerust contact op met mr. Jan Jacobse of mr. Ronald Pieterse, of bezoek het blog op onze website.

< Naar overzicht